|
Στην ευρύτερη περιοχή της Μεσσηνίας συναντάμε πλήθος από εκκλησιαστικά μνημεία και μοναστήρια, τα οποία προσελκύουν αρκετούς προσκυνητές.
Στο δημοτικό διαμέρισμα Μαυρομματίου (Δήμος Ιθώμης) η Ι.Μ. Βουλκάνου θεμελιώθηκε το 725 μ.Χ. επί Λέοντος Ισαύρου ή επί Aυτοκράτορα Ανδρόνικου και φιλοξενεί την ιερή θαυματουργή εικόνα της Υπεραγίας Θεοτόκου. Διακρίνεται σε παλαιά και νέα μονή και ειδικότερα η παλαιά ξεχωρίζει για την αγιογραφία της ενώ η νέα διαθέτει περίβολο με κελιά και καθολικό αφιερωμένο στην Υπεραγία Θεοτόκο στον τύπο του εγγεγραμμένου σταυροειδούς με τρούλο. Εδώ ο προσκυνητής έχει τη δυνατότητα να επισκεφθεί και ένα μικρό μουσείο με ποικίλα και αξιόλογα αντικείμενα και με τον ιστορικό κώδικα της μονής.
Ο Ιερός Ναός της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος στο δημοτικό διαμέρισμα της Χριστιανούπολης (Δήμος Φιλιατρών) αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα βυζαντινά μνημεία της Μεσσηνίας ως προς την αρχιτεκτονική. Έχει κτιστεί με βάση το σύνθετο οκταγωνικό τύπο και διακρίνεται από απλότητα στις όψεις του. Στο Δήμο Ανδρούσας και στο δημοτικό διαμέρισμα της Καλογερρόραχης, ο Ιερός Ναός της Σαμαρίνας, αφιερωμένος στην Οσία Μαρία την Αιγυπτία, αποτελεί ένα σπουδαίο μνημείο της βυζαντινής αρχιτεκτονικής στο σχήμα του εγγεγραμμένου σταυρού. Πρόκειται για το μοναδικό στον νομό ναό με τοιχογραφίες που έχουν αποδοθεί σε εργαστήρι της Κωνσταντινούπολης και αποτελούν δείγμα της κλασικής μνημειακής ζωγραφικής του 12ου αιώνα ενώ εντυπωσιάζει το γεγονός ότι έχει κατασκευαστεί πάνω σε αρχαίο ναό αφιερωμένο στη θεά Ρέα.  Στον Δήμο Ιθώμης βρίσκεται το Ανδρομονάστηρο, το οποίο φέρεται να ίδρυσε ο Ανδρόνικος Παλαιολόγος και αποτελεί κτίσμα βυζαντινού ρυθμού εντός του οποίου διασώζονται αρκετές φορητές εικόνες. Παλιότερα διέθετε δύο πύργους και δέκα κελιά ενώ σήμερα διασώζονται κυρίως κτίσματα που ικανοποιούσαν οχυρωματικές ανάγκες. Μεγάλης και σημαντικής αξίας είναι το καθολικό της μονής, χαρακτηριστικό του εγγεγραμμένου σταυροειδούς ναού.Ο Μητροπολιτικός Ναός της Υπαπαντής του Σωτήρος στο δήμο Καλαμάτας, σταυροειδής ναός με τρούλο, στον οποίο στεγάζεται και η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας, διαθέτει επιβλητικά διπλά κωδωνοστάσια. Ναός με μεγάλη σημασία για την τοπική κοινωνία της πόλης, συγκεντρώνει πλήθος ευλαβών προσκυνητών και κόσμου κατά τη διάρκεια της περιφοράς και λιτανείας της εικόνας της Παναγίας μέχρι και σήμερα. Ιδιαίτερη θέση τόσο στην τοπική ιστορία όσο και στην νεότερη ελληνική ιστορία κατέχουν οι Άγιοι Απόστολοι γιατί εκεί ορκίστηκαν οι πρόκριτοι της Επανάστασης και πρωτοανέμισαν τα λάβαρα της εθνεγερσίας του 1821. Ναός στον τύπο του ελεύθερου σταυρού αρχικά, δέχεται ποικίλες τροποποιήσεις και τελικά προστίθεται σε αυτόν μια μονόχωρη βασιλική, χαρακτηριστική του ανεπτυγμένου σταυροειδούς με τρούλο. Μέσα στον ναό υπάρχουν επίσης αξιόλογες τοιχογραφίες από τα πρώιμα μεταβυζαντινά χρόνια. Στο Κάστρο της Καλαμάτας διακρίνουμε τον Άγιο Γεώργιο ενώ λίγο πιο πέρα βρίσκεται η γυναικεία μονή των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, κτίσμα που χρονολογείται από το 18ο αιώνα και είναι διάσημο κυρίως για το γεγονός ότι ακόμη και σήμερα τηρείται η παραδοσιακή μέθοδος ύφανσης εξαιρετικής ποιότητας μεταξωτών μαντηλιών σε αργαλειούς (ή αλλιώς λάκκους). Τα εργόχειρα αυτά έχουν αποκτήσει φήμη ανά την Ελλάδα για την ποιότητά τους καθώς όπως λέει και το γνωστό τραγούδι: «Σαν πας στην Καλαμάτα, διαφημίζοντας τα όμορφα αυτά παραδοσιακά προϊόντα. Η Ι.Μ. του Αγίου Ιωάννη του Μελέ στο δημοτικό διαμέρισμα της Αρτεμισίας (Δήμος Καλαμάτας) και η Ι.Μ. Σιδηρόπορτας στο δημοτικό διαμέρισμα Καρβέλι (Δήμος Καλαμάτας) δεσπόζουν στην ορεινή Μεσσηνία ενώ η Ι.Μ. Μαρδακίου στο δημοτικό διαμέρισμα της Αλαγονίας (Δήμος Καλαμάτας) αποτέλεσε ορμητήριο του Νικηταρά και ήταν μονή σταυροπηγιακή. Από τα εκατοντάδες βιβλία της μονής κατασκευάσθηκαν φυσίγγια που τροφοδότησαν τους αγωνιστές του ’21. Παράλληλα ξεχωρίζει η Ι.Μ. Δήμιοβας στο δημοτικό διαμέρισμα Ελαιοχώρι (Δήμος Καλαμάτας), μεταβυζαντινής περιόδου με ξυλόγλυπτο τέμπλο του 1773, που ιδρύθηκε κατά την παράδοση τον 8ο αιώνα και διαθέτει καθολικό σταυροειδούς τύπου με τρούλο ενώ εδώ βρίσκεται η εικόνα της Παναγίας της Βρεφοκρατούσας, για την οποία η παράδοση υποστηρίζει ότι αποτελεί έργο του Ευαγγελιστή Λουκά.
Στο Δήμο Μεθώνης συναντάμε τον Άγιο Ονούφριο και τον Άγιο Βασίλειο. Ο Άγιος Ονούφριος (ή αλλιώς και Κατακόμβες του Αγίου) αποτελεί ένα λαξευμένο κοιμητήριο με θαλάμους και δεκάδες τάφους ενώ ξεχωρίζει γιατί είναι ένα από τα ελάχιστα μεσσηνιακά μνημεία της παλαιοχριστιανικής εποχής. Ο Άγιος Βασίλειος θεωρείται ένα από τα πιο σημαντικά μνημεία της βυζαντινής περιόδου στη δυτική ακτή της Πελοποννήσου. Είναι σταυροειδής, τρίκλιτος και διακρίνεται για τον τρούλο του. Σε κάθε χωριό της Μεσσηνιακής Μάνης η κατάνυξη είναι διάχυτη μέσα στους πολυάριθμους ιερούς ναούς ενώ αξίζει να σημειωθεί ότι εδώ κάθε οικογένεια κτίζει και το δικό της ξωκκλήσι. Ξεχωρίζει η Αγία Παρασκευή στο δημοτικό διαμέρισμα των Δολών (Δήμος Αβίας), στον τύπο του ελεύθερου σταυρού, μεταβυζαντινής περιόδου όπου και λειτούργησε ένα από τα πρώτα Κρυφά Σχολειά και η Ιερά Μονή Μεταμόρφωσης τουΣωτήρος στο δημοτικό διαμέρισμα της Μηλέας (Δήμος Λεύκτρου). Η μονή αυτή αποτελεί ένα ιδιόμορφο άθροισμα από όψεις βυζαντινού ρυθμού, μεταβυζαντινές παρεμβάσεις και νεοκλασικά στοιχεία. Ο κατάλογος των θρησκευτικών μνημείων είναι μακρύς και δεν μπορεί παρά να γίνει αναφορά στους σημαντικότερους και σε αυτούς που είναι εύκολα προσβάσιμους στους επισκέπτες. |
