Οι θολωτοί τάφοι είναι κορυφαία μνημεία της μυκηναϊκής εποχής, ηλικίας 35 αιώνων. Ότι εκπροσωπούν για την Αίγυπτο οι πυραμίδες- μνημειώδεις διαστάσεις, αντοχή στον χρόνο, προηγμένη τεχνολογία, την αγωνία του ανθρώπου να χτίσει μια άφθαρτη αιώνια κατοικία και να προβάλει ένα σύμβολο επίγειας ισχύος και γοήτρου - αντιπροσωπεύουν για την Ελλάδα οι θολωτοί τάφοι της μυκηναϊκής εποχής.Τα ταφικά μνημεία που χρονολογούνται την περίοδο της 2ης π.Χ. χιλιετίας, είναι περίπλοκα κτίσματα που σύμφωνα πάντα με τους αρχαιολόγους γεννήθηκαν στη Μεσσηνία. Από εδώ, λοιπόν, ο Θολωτός Τάφος επεκτάθηκε σε ολόκληρη την Ηπειρωτική Ελλάδα και έφθασε μέχρι και τις Μυκήνες. «Η Μεσσηνία είναι η πατρίδα του θολωτού τάφου. Εδώ βρίσκονται οι περισσότεροι αρχαιότεροι θολωτοί τάφοι όλης της Ελλάδας που χρονολογούνται από τα τέλη του 17ου αι. π.Χ. και, το σπουδαιότερο, εδώ συναντάται όλη η αλυσίδα της αρχιτεκτονικής τους εξέλιξης έως το 1200 π.Χ., οπότε έπαψε η κατασκευή των πολυτελών μνημείων», λέει ο καθηγητής της Προϊστορικής Αρχαιολογίας Γεώργιος Σ. Κορρές, συνεχιστής του έργου του Σπυρίδωνος Μαρινάτου στη μελέτη και ανασκαφή των προϊστορικών ταφικών μνημείων.

Οι θολωτοί τάφοι συγκαταλέγονται χωρίς αμφιβολία στα πιο λαμπρά αρχιτεκτονήματα του Μυκηναϊκού Πολιτισμού. Διαθέτουν και αυτοί δρόμο, ο οποίος οδηγεί σε ένα θάλαμο κυκλικής κάτοψης, στεγασμένο με θόλο. O θόλος είναι χτισμένος με μεγάλες πλάκες τοποθετημένες κατά στρώσεις με τέτοιο τρόπο, ώστε κάθε στρώση να εξέχει λίγο περισσότερο προς το εσωτερικό του θόλου από την αμέσως κατώτερή της (εκφορικό σύστημα) κλείνουν με μια πλάκα, το «κλειδί». Η είσοδος είναι μνημειακή, με χτιστές παραστάδες, μονολιθικά ανώφλια και υπέρθυρα με κουφιστικό τρίγωνο. Οι μικροί δεν ξεπερνούν σε διάμετρο και ύψος τα 4-6 μ. και άλλοι φθάνουν τα 14 μ.

Είναι τα μεγαλύτερα θολωτά μνημεία του αρχαίου κόσμου, το ύψος των οποίων ξεπεράστηκε μόνο με την κατασκευή του Πάνθεον στη Ρώμη. Είναι τάφοι αρχόντων, χτισμένοι σε ειδυλλιακές, περίοπτες θέσεις, κοντά σε μεγάλους προϊστορικούς οικισμούς που συχνά δεν έχουν ακόμα ανασκαφεί.

Τα σπουδαιότερα μνημεία
Κορυφάσιο: Εδώ βρίσκονται οι αρχαιότερες μορφές θολωτών τάφων της ηπειρωτικής Ελλάδας. Ο θολωτός τάφος του Οσμάναγα χρονολογείται στα τέλη του 17ου αιώνα π.Χ. και δεν είναι ορατός, λόγω της άγριας βλάστησης. Το χωριό Κορυφάσιο ανήκει στην Δυτική Μεσσηνία, απέχει 12 χιλιόμετρα από την Πύλο και 9 χιλιόμετρα από τη Χώρα.

Ρούτσι: Έξω από τη Χώρα της Πύλου, οι θολωτοί τάφοι του 16ου αι., (2 θολωτοί  τάφοι  του  1500 - 1450 π.χ. και  5  τύμβοι με  ευρήματα Ποτήρια  - κύλικες  - πρόχοι - ψευδόστομους  αμφορείς - φιάλες - τ ίχερο, εγχειρίδια  με  ναυτίλους και  αιλουροειδή , Ελεφ. χαρακτές  πυξίδες με  σπείρες  και δελφίνια - χτένι με  αιλουροειδή  - σφραγίδες  με πουλιά, ταύρους , λατρεία , λιοντάρια , γερανούς, ξίφη, μαχαίρια, ταινίες, δαχτυλίδια, παριδέραια, τράπεζα  προσφορών)  τα οποία εκτίθενται στο αρχαιολογικό μουσείο της Χώρας, και έδωσαν το αρχαιότερο στέμμα της Ευρώπης, μαρτυρούν ότι ο πολιτισμός που είχε αναπτυχθεί ήταν από τους πιο σημαντικούς της εποχής.ους οποίους ανέσκαψε και κατάχωσε ο Σπυρίδων Μαρινάτος (το 1989 ανοίχθηκαν από τον Γεώργιο Σ. Κορρέ). Σήμερα «κρύβονται» από πυκνότατη βλάστηση. Η περιοχή Ρούτσι βρίσκεται στο χωριό Μεταμόρφωση (πρώην Σκαρμίγκα), του Δήμου Παπαφλέσσα, απέχει 45 χιλιόμετρα από την Καλαμάτα και 25 χιλιόμετρα από την Πύλο. 

Μάλθη: Εδώ βρέθηκε ο καλύτερα σωζόμενος θολωτός τάφος, από τον Σουηδό Νάταν Βαλμίν. Υπάρχουν 2 θολωτοί τάφοι ήταν ουσιαστικά υπέργειοι και είχαν σκεπαστεί ώστε να σχηματιστούν τεχνητοί τύμβοι. Ένας "δρόμος" μήκους 13,5 μ. επενδεδυμένος οδηγεί στην είσοδο. Ο καλύτερα διατηρημένος είναι ο πρώτος.Εξαίρεση: προστατεύεται από ξύλινο στέγαστρο. Ο δεύτερος τάφος βορειότερα δεν διασώζεται σε τόσο καλή κατάσταση. 'Εχει κι αυτός επενδεδυμένο δρόμο μήκους 12,5 μ., όμως λείπουν το υπέρθυρο και το ανώτερο μέρος του θόλου.Η περιοχή Μάλθη βρίσκεται στο νότιο άκρο του όρους Ραμοβούνι, 1,5 χλμ δυτικά του χωριού Βασιλικό, που βρίσκεται πάνω στον οδικό άξονα Καλαμάτα - Κυπαρισσία.

Εγκλιανός: Δίπλα στο μεγάλο ανάκτορο μιας τεράστιας πόλης που δεν έχει ανασκαφεί ακόμη, υπάρχουν τρεις θολωτοί τάφοι, συλημένοι από την αρχαιότητα. Σ΄ έναν απ΄ αυτούς του 15ου αι. π.Χ., με διάμετρο 9 μ.,είχαν ταφεί 16 νεκροί της άρχουσας τάξης, άνδρες και γυναίκες. πό τα πολυάριθμα πολύτιμα αντικείμενα που διασώθηκαν από τον τάφο και βρίσκονται, στην πλειονότητα τους, στο Εθνικό Μουσείο στην Αθήνα, μπορούμε να φαντασθούμε τον αρχικό πλούτο του. Περιλαμβάνουν ένα σημαντικό αριθμό κοσμημάτων και άλλων αντικειμένων από χρυσό, ανάμεσα τους 4 χρυσές γλαύκες, μια χρυσή βασιλική σφραγίδα με παράσταση πτερωτού γρύπα εμβληματικού χαρακτήρα και ένα χρυσό δακτυλίδι με απεικόνιση ιερού κορυφής Μινωικού τύπου.Βρίσκεται 17 χιλιόμετρα βόρεια της Πύλου και 4 χιλιόμετρα νότια της Χώρας.

Βοϊδοκοιλιά: Η ιστορία όλη της Μεσσηνίας δίνει το «παρών» σ΄ αυτό τον όρμο, που διατηρεί σε μετάφραση το ομηρικό της όνομα: Βοός νάπα. Τα ερείπια του θολωτού τάφου του Θρασυμήδους, γιου του Νέστορος, όπως αναφέρονται από τον Παυσανία που είδε το μνημείο πριν από 1.800 χρόνια, πατούν πάνω σε έναν τεράστιο αρχαιότατο τύμβο όπου είναι διατεταγμένες ακτινωτά πολλές ταφές του 2200 π.Χ. Η Βοϊδοκοιλιά βρίσκεται στην περιοχή της Γιάλοβα, περίπου 7 χλμ. βόρεια της Πύλου.

Περιστεριά: Εδώ (πίσω από την Κυπαρισσία), βρίσκεται ο μεγαλύτερος θολωτός τάφος της Μεσσηνίας του 16ου αι.π.Χ. Ανήκει σε μεγάλη μυκηναϊκή πόλη που δεν έχει ανασκαφεί ακόμη και βρίσκεται σε θέση που κατοπτεύει τη θάλασσα. Θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα κέντρα πρωτομυκηναϊκού πολιτισμού, αφού είχε χαρακτηρισθεί και ως οι "Μυκήνες της Δυτικής Πελοποννήσου". Οι ανασκαφές ξεκίνησαν από τον Σπύρο Μαρινάτο το 1960, αλλά ο αιφνίδιος θάνατός του σε δυστύχημα σταμάτησε την πορεία των ανασκαφών. Στα τέλη της δεκαετίας του '70, ο καθηγητής Γεώργιος Κορρές συνέχισε τις ανασκαφές. Στο χώρο υπάρχουν τρεις (3) θολωτοί τάφοι μέσα στους οποίους βρέθηκαν πολλά χρυσά κύπελλα και κοσμήματα, καθώς και σπουδαία αγγεία, τα οποία χρονολογούνται στον 16ο-15ο αιώνα π.Χ. και εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Χώρας.Βρίσκεται κοντά στην πόλη της Κυπαρισσίας.