|
Η Ιερά Μονή Μαρδακίου ή Μανδρακίου, γνωστή με το όνομα «το Μαρδάκι», βρίσκεται στην περιοχή της Αλαγονίας, λίγα χιλιόμετρα μετά το χωριό Νέδουσα, (Μεγάλη Αναστάσοβα) ανάμεσα στα σημεία Πυργιώτισσα ή Σιδεροβάγενο και Βαρθάλαινα. Σύμφωνα με μία επιγραφή, που βρίσκεται επί της θύρας του ναού, η μονή εκτίσθη το 1504, αλλά η ύπαρξή του πρέπει να είναι πολύ παλαιότερη. Κτήτορας και ιδρυτής του μοναστηριού υπήρξε ο Θεόδωρος Χανδρινός που καταγόταν από τη Σίτσοβα (νυν Αλαγονία). Ο Χανδρινός ήταν «μουσελίμης» δηλαδή κατώτερος διοικητικός υπάλληλος και τον αποκαλούσαν άρχοντα. Έχτισε το μοναστήρι «Σαυροπηγιακό» δηλαδή εξαρτώμενο απ’ ευθείας από τον Οικουμενικό Πατριάρχη. Λέγεται δε το Μοναστήρι Σταυροπηγιακό γιατί στα θεμέλια του έχτιζαν «επήγνυον» ένα σταυρό που τον έστελνε ο Πατριάρχης. Ο Θεόδωρος Χανδρινός προίκισε το Μοναστήρι με πολλά κτήματα και με το πλούσιο μετοχή του Γαρδικίου που το αγόρασε από κάποιον Οθωμανό με δέκα τέσσερις χιλιάδες (14000) γρόσια. Ο ίδιος έγινε μοναχός και έλαβε το όνομα Θεοδόσιος. Στο νάρθηκα της Εκκλησίας του Μοναστηριού, βρίσκεται ζωγραφισμένη εικόνα του με το σχήμα Μοναχού.
Το μοναστήρι του Μαρδρακίου είναι κτισμένο επάνω σε μικρό λόφο με ευρύτερο ορίζοντα του οποίου η περιφέρεια κατά τα τρία τέταρτα καλύπτεται από τα πυκνά δάση του βορείου Ταϋγέτου και κατά το ένα τέταρτο προς τα δυτικά είναι ανοιχτή προς το Μεσσηνιακό κόλπο που φαίνεται από το χώρο του Μοναστηρίου. Έχει θαυμάσιο κλίμα και είναι ιδεώδης τόπος διαμονής ιδιαίτερα το καλοκαίρι. Γι’ αυτό ο αείμνηστος Μητροπολίτης Μεσσηνίας Μελέτιος κάθε καλοκαίρι παρά τις μεγάλες δυσκολίες της συγκοινωνίας επισκεπτόταν το Μαρδάκι και παρέμενε σε αυτό ένα μήνα. Στη βάση του λόφου που είναι κτισμένο το Μαρδάκι υπάρχει μία βρύση με άφθονο τρεχούμενο νερό που πιστεύεται πως έχει και θερα-πευτικές ιδιότητες. Αυτό το νεαρό το διοχέτευαν οι Μοναχοί σε δεξαμενή (χαβούζα) και με αυτό κινούσαν τον υδρόμυλο και πότιζαν τον λαχανόκηπο του μοναστηριού. Σήμερα με τα τεχνικά μέσα της εποχής το νερό αυτό μπορεί να φτάσει μέχρι το χώρο του μοναστηριού που στον καιρό της λειτουργίας του αρδευότανε από δεξαμενή (στέρνα) που βρισκόταν στο μέσο της κεντρικής αυλής και δεχότανε τα νερά της βροχής από τις στέγες των γύρω κελιών.
Σήμερα από το όλο συγκρότημα σώζεται μόνο το καθολικό της μονής, ο Βυζαντινός Ναός αφιερωμένο στην Κοίμηση της Θεοτόκου. Τα κελιά είτε έχουν γκρεμιστεί, είτε έχουν υποστεί ποικίλες επεμβάσεις που αλλοιώνουν τον χαρακτήρα και την αρχιτεκτονική τους. Από επιτόπιες μελέτες αρχαιολόγων, οι αγιογραφίες ανάγονται στον 17ο αιώνα, καθώς χρησιμοποιούνται κρητικά πρότυπα, με επικρατέστερο αγιογράφο τον Δημ. Κακαβά από το Ναύπλιο. Θεωρούνται δε υψηλής τέχνης και πρωτότυπες ως προς τη σύλληψη. Ως προς την αρχιτεκτονική του ο ναός είναι μικρός, σταυρόσχημος, άστυλος, και τρουλλαίος μονόκλιτος.

Κατά την περίοδο της Επανάστασης του 1821 αλλά και νωρίτερα, η μονή Μαρδακίου αποτέλεσε σημαντικό πνευματικό φάρο για ολόκληρη την περιοχή και δίαυλο για τη μετάδοση των επαναστατικών ιδεών από τους πρωτεργάτες του ξεσηκωμού. Εκεί λίγο πριν την έναρξη της Επανάστασης βρέθηκαν κορυφαίοι οπλαρχηγοί του Αγώνα, όπως ο Νικηταράς (γεννηθείς στη Νέδουσα), ο Παπαφλέσσας, ο Αναγνωσταράς, ο Κολοκοτρώνης κ.α. και προετοίμασαν τα σχετικά με την απελευθέρωση της πόλης της Καλαμάτας (η πλούσια βιβλιοθήκη της μονής μάλιστα, «θυσιάστηκε» για την κατασκευή των πυρομαχικών που χρησιμοποίησαν οι επαναστατημένοι Έλληνες). Το Μαρδάκι δεν πατήθηκε ποτέ από τους Τούρκους και γι’ αυτό απόκτησε ακμή, δύναμη και πλούτο και στα χρόνια της δουλείας και της Επαναστάσεως του 1821 προσέφερε ανεκτίμητες υπηρεσίες στο Έθνος, γιατί, εκτός από τη μεγάλη του σημασία σαν Θρησκευτικό και πνευματικό κέντρο, χρησιμοποιήθηκε σαν ασφαλές και μόνιμο ορμητήριο κατά των τυράννων, σαν αποθήκη παντός είδους εφοδίων για τον αγώνα και σαν καταφύγιο των γυναικοπαίδων και ασθενών κατά τις φοβερές επιδρομές των Τούρκων και ιδιαίτερα του Ιμπραήμ.

Και η Φιλική Εταιρεία φαίνεται ότι είχε ισχυρή βάση στο Μαρδάκι, γιατί σε αυτό κάνανε της συναντήσεις και της συσκέψεις τους με ασφάλεια οι οπλαρχηγοί του αγώνα. Έτσι και στις 18 Μαρτίου του 1821 συναντήθηκαν εκεί οι τοπικοί αρχηγοί Νικηταράς, Παπαφλέσσας, Αναγνωσταράς, Κεφάλας και άλλοι με πλήθος καπεταναίων και οπλοφόρων από τα γειτονικά πισίνα χωριά και τα σαμπάζικα. Από εκεί, αφού συνεννοήθηκαν με τον Πετρόμπεη και τον Κολοκοτρώνη, κατέβηκαν και πολιόρκησαν την Καλαμάτα, που την κατέλαβαν στις23 Μαρτίου 1821. Για όλα αυτά δίκαια το Μαρδάκι μπορεί να χαρακτηριστεί σαν ένας από τους πολλούς «Βωμούς της ελευθερίας» που ίδρυσε μέσα στον Ελληνικό χώρο η αρετή των Ελλήνων. Γι’ αυτό ακριβώς το Μαρδάκι δικαιούται να χαρακτηριστεί σαν θρησκευτικό και ιστορικό μνημείο, που πρέπει να διατηρηθεί.

Ο ναός αυτός τιμάται εις μνήμην της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Κάθε χρόνο στις 15 και 23 Αυγούστου που πανηγυρίζει το μοναστήρι εκτίθεται σε προσκύνημα η θαυματουργός εικόνα της Παναγίας που βρέθηκε το 1867 από τον τότε Δήμαρχο Αλαγονίας Αναστάσιο Θεοφιλόπουλο. Αυτός έκανε ανασκαφή στη θέση «Σιδεροβάγενο» δύο χιλιόμετρα προς νότια του Μανδρακίου όπου επιστεύετο ότι υπήρχαν ερείπια παλαιού Μοναστηριού που το έλεγαν «Χρυσοπηγή». Με την ανασκαφή αυτή απεκάλυψε την εικόνα της Παναγίας και μία λειτουργική λόγχη από ορείχαλκο. Σήμερα η εικόνα αυτή που πιστεύεται ότι είναι έργο του Αποστόλου Λουκά έχει επαργυρωθεί και επιχρυσωθεί με δαπάνες ευλαβών χριστιανών που τρέχουν στην πανήγυρι της Παναγίας από όλα τα χωριά του Δήμου Αλαγονίας αλλά και από την Καλαμάτα παρά τις δυσκολίες της συγκοινωνίας για να προσκυνήσουν και να επικαλεστούν τη βοήθεια της Θεομήτορος.
Το Μοναστήρι καθ' ότι δεν έχει μοναχούς είναι Μετόχι της Ιεράς Μονής Βελανιδιάς.
|